ਅਜਕਲ ਬਾਜਾਰ ਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਫ਼ਾਰ੍ਮੂਲਾ ਆਯਿਯਾ ਹੈ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਲੂਟਨ ਦਾ . ਬੜਾ ਹੀ ਕਾਮ ਯਾਬ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਾਯੀ ਲੋਗਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਚਮਕਾਈ ਹੈ .ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਡੇਰੇ ਬਣਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਪੈਸਾ ਬਨਾਯਾ . ਲੇਕਿਨ ਬਾਬਾ ਬਣ ਕੇ ਅਮੀਰ ਬਣਨਾ ਤਾਂ ਸੋਖਾ ਸੀ, ਪਰ ਖਰਚਣ ਲਾਗੇ ਬੜੀ ਔਖਿਯਾਈ ਆ ਰਹੀ ਸੀ . ਕੋਠੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਨ ਤਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ , ਪਰ ਅਪਨੀ ਕਾਮ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸਾਂਤ ਕਰਨਾ ਕਾਯੀ ਬਾਬੇਯਾਂ ਨੂੰ ਔਖਿਯਾਈ ਆ ਰਹੀ ਸੀ . ਕਾਯੀ ਫੜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਾਯੀ ਅਜੇ ਤਕ ਅਮਬਲਾ ਦੇ ਚਾਕਰ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ . ਮੀਡਿਆ ਬੜੀ ਕੁਤੀ ਸ਼ੈ ਹੈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਖਾਨ ਪੀਣ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ .
ਹੁਣ ਬਾਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਧੰਦਾਂ ਕਾਫੀ ਬਦਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ . ਪਰ ਵੇਹੇਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਖਾਣੀ ਸੀ . ਸੋ ਇਹਨਾ ਬਾਬਿਆਯਨ ਨੇ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਯਾ ਹੈ .ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਕਹੰਦੇ ਹਨ . ਇਹਨਾ ਦਾ ਮੁਖ ਕਾਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸਕਰ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਮੁਦਿਯਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਗਰਮ ਕਰਨੀ ਹੈ . ਇਹਨਾ ਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਨਾ ਜੁਡਿਯਾ ਹੈ . ਉਹ ਹੈ ਧੁਨਾ . ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਬੜਾ ਜੋਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੈ . ਮੈ ਦੋ ਤਿਨ ਸਾਲ ਪਹਲੇ ਸੁਨੀਆਂ ਸੀ . ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਸਿਖੀ ਵਿਚ ਆ ਰਹੇ ਪਾਤੀਤ੍ਪਾਨੇ ਦੀ ਗਲ ਕੀਤੀ ਸੀ . ਕਾਫੀ ਅੰਨਾਦ ਆਯਿਯਾ . ਮੈ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਸਿਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾਂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਆਹ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਸਿਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲੇਜ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਹੀ ਹੈ . ਕਾਫੀ ਸੂਝਵਾਨ ਹੈ ਪਰ ਪੈਸਾ ਕਮਾਨ ਦੀ ਧੁਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੁਰਾਹੇ ਪਾ ਦਿਤਾਂ ਹੈ . ਕਾਲੇਜ ਨੇ ਜਿਮਾਂ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਆਹ ਲਾਯਿਯਾ ਸੀ ਕੀ ਸਿਖੀ ਚ
ਆ ਰਹੀ ਪਾਤੀਤ੍ਪਾਨੇ ਦੇ ਹਨੇਰ ਨੂੰ ਅਪਨੇ ਗਿਯਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਦੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ . ਪਰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਚਮਕ ਨੀ ਕਮਲਾ ਕਰ ਦਿਤਾ . ਇਹ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਸਤਾ ਫ਼ਾਰ੍ਮੂਲਾ ਆਪਨਾਯਾ ਅਤੇ ਲਾਗੇ ਨਵੇ ਰਾਗ ਅਲਾਪਨ . ਸੋ ਇਹਨਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਨੂੰ ਕੰਜਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਚ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿਤਾ . ਇਹਨਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪੁਛੇ ਭਾਈ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਕੀ tuhadi ਮਾਜ੍ਬੋਰੀ ਆ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਇਤਨੇ ਆਕ੍ਰਮਕ ਹੋ ਗਏ . ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੋਲਾ ਪਾਯਿਆ ਤਾਂ ਇਹਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਤੁਛ ਅਤੇ ਹੋਛਾ ਕਾਮਯਾਬ ਫ਼ਾਰ੍ਮੂਲਾ ਆਪਣੇ ਬਚਾ ਚ ਅਪਨਾਯਾ ਆਖੇ ਇਹ ਤਾਂ ਬਾਦਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਮਚੇ ਰੋਲਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹੈ . ਸੋ ਸਾਡੇ ਖਾਲਸਿਆਂ ਨੇ ਅਪਨੀ ਆਦਤ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਦੇ ਸੋਚ ਲੈ . ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹ ਹਾਲ ਹੋ giya ਹੈ ਜੇ ਕੀਤੇ ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਯਾ ਅਹਮਦ ਸਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਢਾਹ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਕਹਾਵੇ ਕੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਫਡਨ ਆਯੀਆਂ ਸੀ . ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਖਾਲਸੇ ਫਟ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਾਪੋਆ ਨਿਵਾਜ ਦੇਣ ਗੇ . ਕਿਯੁਨਕੀ ਬਾਦਲ ਦਾ ਵਿਰ੍ਧ ਜੋਪ ਕਰਨਾ ਹੈ .ਸੋ ਇਥੇ ਵੀ ਇਹੀ ਹੋਯੀਆਂ .
ਇਹਨਾ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਅਗੇ ਤਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲਾਗ ਗਏ . ਇਹਨਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਕੀ ਸੀ . ਬਦਲ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਚ ਛਿਤਾਰੋ ਛਿਤਾਰੀ ਕਰਾ ਦਿਤਾ .ਨਾਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾ ਨੇ ਕੋਈ ਪਤਿਤ ਪਾਨੇ ਦੇ ਗਲ ਕੀਤੀ ਨਾ ਕਿਸਨੂੰ ਕੇਸ਼ ਰਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿਤੀ .ਇਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜੋ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾ ਕੇ ਡਾਲਰ ਕਥੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਰਦਾਰ ਸਿਧੂ ਵਰਗੇ ਹਨ ਜੋ ਜੇਬ ਚੋਣ ਲਖਾਂ ਰੁਪੈ ਲਗਾ ਕੇ ਸਰਸੇ ਵਾਲੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਵਖਤ ਪਾ ਰਹਿਯ ਹਿਆ . ਇਹਨਾ ਡਾਲਰ ਵਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਿਖ ਦਾ ਨਾਮ ਚੇਤਾ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀ .
ਸੋ ਮੇਰੀ ਇਹਨਾ ਪਰਚਾਰਕ ਨੂੰ ਇਕ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਕਨੇਡਾ ਅਮੇਰਿਕਾ ਵੀ ਜਰੂਰ ਆਵੋ , ਪਰ ਜਰਾ ਖਿਯਲ ਰਖੋ ਸਾਡਾ ਸਿਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਨੀਵਾਂ ਅਜੇ ਕਚੀਆਂ ਹਨ ਸਾਡੇ ੯੭ % ਬਚੇ ਅਪਨੀ ਦਿਖ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹ ਚੁਕੇ ਹਨ .ਲੋੜ ਹੈ ਅਪਨੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ , ਨੀਵਾਂ ਪਾਕਿਯਾਂ ਕਰਨ ਦੇ , ਫੇਰ ਹੀ ਪਕਾ ਘਰ ਬਣੇਗਾ ਉਸ ਤੂੰ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਕੰਧ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਰੰਗ ਕਰਨਾ ਹੈ ਵਾਸਤੇ lad ਲਿਯਾਂਗੇ . ਘਰ ਅਜੇ ਬਨਾਣਾਹੈ . ਸੋ ਫਾਲਤੂ ਮੁਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕੀਰਤਨ ਕਿਹੜੇ ਰਾਗ ਚ ਹੋਣਾ ਹੈ , ਰਾਗ ਮਾਲਾ ਪੜਾਨੀ ਹੈ ਯਾ ਨਹੀ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹੈ .
ਜਰਾ ਜਾਵੋ ਮਾਲਵੇ ਅਤੇ ਦੇਖੋ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ , ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਾ ਚੁਕੇ ਹਨ . ਉਨਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਰਾਗ ਚ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ , ਰਾਗਮਾਲਾ ਪੜ ਰਹੇ ਹੋ ya ਨਹੀ ਉਹਨਾਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੋਜ ਦੇ ਕਾਵਾਂ ਰੋਲੀ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆਕੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਬਾਬੇ ਦਾ ਲੜ ਫੜ ਲਿਯਾ ਹੈ . ਤੁਸੀਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖੀ ਲੈ ਆਵੋ ਬਾਦਲ ਆਪਨੇ ਆਆਪ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾ ਚ ਆ ਡਿਗੇਗਾ .ਕਿਯੁਨਕੀ ਉਸਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਲੋੜ ਹੈ . ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਬ ਸਲਾਮ ਕਰਨਗੇ
जैसा कि मैंने ऊपर कहा, मुझे लालू या मुलायम द्वारा इस बिल का विरोध करने पर हैरत नहीं है। हैरत इस बात पर है कि वे सड़कों पर होनेवाले आंदोलनों पर सवाल उठा रहे हैं, उन्हें हिकारत की नज़र से देख रहे हैं और कह रहे हैं कि अन्ना या उनके समर्थकों की औकात ही क्या है। विश्वास नहीं होता कि ये वही नेता हैं जो राममनोहर लोहिया और जयप्रकाश नारायण को अपना नेता मानते हैं (या शायद थे) और जिनके साथ सड़कों पर आंदोलन करते हुए वे आज इस जगह पर पहुंचे हैं। मुझे याद है, 1974 में जयप्रकाश नारायण के बिहार आंदोलन की जब उन्होंने तब की अब्दुल गफ्फूर सरकार के खिलाफ आंदोलन छेड़ा था। अगले साल उन्होंने दिल्ली में सत्तासीन इंदिरा गांधी की सरकार को उखाड़ फेंकने के लिए देश भर में आंदोलन छेड़ा था। क्या उस समय विधानसभा में अब्दुल गफ्फूर को बहुमत का समर्थन नहीं था? क्या इंदिरा गांधी को तब की लोकसभा में बहुमत प्राप्त नहीं था? अगर था तो इन बहुमत-प्राप्त नेताओं को हटाने के लिए सड़कों पर आंदोलन क्यों छेड़ा गया? तब इन लालू यादव ने क्यों नहीं कहा कि भारतीय संविधान के तहत विधानसभा और संसद जन आंदोलनों से बड़ी होती हैं।
सड़कों से अपनी राजनीति शुरू करके संसद या विधानसभा तक पहुंचने वाले ये नेता आज सड़कों से शुरू और सड़कों पर ही खत्म होने वाली अन्ना की राजनीति से खौफ खा रहे हैं। आज उन्हें सड़कों पर जमा होनेवाली भीड़ से डर लगने लगा है। शायद इसलिए कि उनको पता है, यह भीड़ किराए की नहीं है। इसलिए भी कि यह भीड़ किसी धर्म, किसी जाति, किसी वर्ग के संकीर्ण हितों की मांग के लिए इकट्ठा नहीं हुई है। और शायद इसलिए भी कि इस भीड़ का जो नेता है, वह किसी कुर्सी या सुविधा के लालच में आगे नहीं बढ़ा है।